Rondreis door Maleisië: mijn route over Borneo

Maleisië is voor mij één grote herinnering aan Borneo. Ik heb het schiereiland met Kuala Lumpur en Penang links laten liggen en ben meteen naar het grote eiland in het oosten gevlogen, waar Maleisië twee deelstaten heeft: Sabah in het noorden en Sarawak in het zuiden. Die rondreis door Maleisië ging dus helemaal over natuur: eilanden, regenwoud, grotten en apen, met een paar gezellige steden ertussendoor. Als je van jungle houdt en het niet erg vindt om af en toe een klein vliegtuigje te pakken, zit je hier helemaal goed.

Kota Kinabalu: eilanden en regenwoud in Sabah

Ik begon in het noorden, in Kota Kinabalu, of KK zoals iedereen het noemt. De stad zelf is niet bijzonder, daar kom je niet voor. Je komt voor alles wat eromheen ligt. Vlak voor de kust drijven de eilanden van het Tunku Abdul Rahman-park, en met een klein bootje ben je er zo. Houten steigers die het heldere water in lopen, wit strand en een bebost binnenland: prima om te snorkelen, rond te dobberen en een dag lekker niks te doen. Let wel op de borden over kwallen en trek een zwemvest aan als er stroming staat.

Wat me nog het meest is bijgebleven zat landinwaarts. Achter KK loopt het snel op naar groene heuvels vol regenwoud, en daar zat ik in een lodge midden in het bos met uitzicht over een vallei die de hele dag van kleur veranderde. ’s Avonds keek ik naar de zon die achter de heuvels zakte, met in de verte de zee. Weinig te doen, maar heerlijk. Op een wandeling kwamen we langs watervallen en, het hoogtepunt, een rafflesia in bloei, de grootste bloem ter wereld. Die bloeien maar kort en onvoorspelbaar, dus dat je er net eentje open ziet staan is echt geluk hebben. Boven alles uit torent Mount Kinabalu van bijna 4100 meter. De top heb ik niet gedaan, maar zelfs van onderaf is het een indrukwekkend gevaarte.

Gunung Mulu: de grootste grotten van Borneo

Vanuit Sabah ben ik doorgereisd naar Gunung Mulu, en dat was voor mij het hoogtepunt van de hele reis. Een nationaal park diep in het regenwoud van Sarawak, op de UNESCO-werelderfgoedlijst, en vooral bekend om zijn grotten. En dan geen gangetjes waar je gebukt doorheen moet, maar zalen zo groot dat er hele gebouwen in passen.

Het bijzondere begint al bij de reis ernaartoe. Er is simpelweg geen weg, dus je komt er alleen met een klein propellervliegtuigje dat je over een oneindig tapijt van jungle op een piepklein landingsbaantje afzet. Dat vluchtje is meteen onderdeel van de ervaring en zorgt dat het park nooit overvol voelt. De grote naam is Deer Cave, met een van de grootste grotingangen ter wereld. Je loopt via een lange boardwalk door het bos naar de voet van een kalksteenwand en dan opent zich een gat waar je stil van wordt. Binnen is het donker, vochtig en het ruikt naar guano, want er hangen miljoenen vleermuizen aan het plafond.

En die vleermuizen zijn het echte spektakel. Aan het eind van de middag ga je zitten op een bankje bij de open plek voor de grot en wacht je. Op een gegeven moment begint het: een eindeloos lint van vleermuizen dat kronkelend uit de grot stroomt om te gaan jagen, minutenlang achter elkaar. Dat je dit gewoon vanaf een bankje kunt zien is bizar. Wel afhankelijk van het weer, want bij regen blijven ze soms binnen. Naast Deer Cave doe je met een gids nog een of twee andere grotten vol stalactieten, en wil je omhoog in plaats van naar binnen, dan is er een canopy walk hoog tussen de boomtoppen. Even wennen als je niet van hoogte houdt, maar het uitzicht is het waard.

Kuching: de fijnste stad van Sarawak

Waar Gunung Mulu de natuur is, is Kuching de stad waar ik het langst zou willen blijven hangen. Het was wat mij betreft de mooiste stad van de hele reis: de hoofdstad van Sarawak, aan een brede bruine rivier, precies groot genoeg om wat te beleven en klein genoeg om ontspannen te blijven. De naam betekent kat, dus je komt overal kattenbeeldjes tegen, maar het echte leuke zit in de mix van culturen.

Kuching is een stad om te voet te ontdekken. Langs de rivier loopt een fijne boulevard die ‘s avonds gezellig druk wordt, met uitzicht op het parlementsgebouw en het witte Astana-paleis aan de overkant. In het centrum lopen een staatsmoskee, een levendige Chinatown vol rode lampionnen en Chinese tempels, en oude koloniale forten door elkaar. Loop gewoon rond, duik een tempel in en strijk daarna neer bij een hawkerstalletje, want daar eet je voor weinig het lekkerst.

Semenggoh en Bako: dagtrips vanuit Kuching

Kuching is ook de perfecte uitvalsbasis voor twee klassieke dagtrips. De eerste is het Semenggoh Wildlife Centre, waar halfwilde orang-oetans die ooit zijn opgevangen nu vrij in het bos rondhangen. Tijdens de voedertijden komen ze vaak langs de platforms en zie je ze door de bomen slingeren en aan de lianen hangen. Het blijft natuur, dus een garantie is er niet: als er in het bos genoeg te eten is laten ze zich soms niet zien. Wij hadden geluk en zagen er meerdere van vlakbij. Zulke dieren in de vrije natuur zien in plaats van in een kooi maakt echt indruk.

De andere dagtrip is Bako National Park, het oudste nationale park van Sarawak. Je rijdt naar een dorpje en stapt daar in een bootje dat je over zee naar de ingang brengt, langs steile kliffen en de beroemde losstaande zeerotsen die als pilaren uit het water steken. In het park loop je door mangrove en regenwoud en de kans is groot dat je apen tegenkomt, zoals zilverblad-apen en de bijzondere neusapen met hun grote hangneus. Let op met je eten, want brutale makaken pikken zo je lunch. Neem genoeg water mee, de paden zijn pittiger dan ze lijken.

Praktisch: rondreis door Maleisië over Borneo

Reizen over Borneo gaat vooral met korte vluchtjes. Kota Kinabalu en Kuching hebben allebei een vliegveld met goede verbindingen, en Gunung Mulu bereik je alleen per propellervliegtuigje. Boek die vluchten en de tours in de parken ruim van tevoren, want de capaciteit is overal beperkt. In de steden kom je lopend of met Grab rond, voor de dagtrips regel je een taxi of een georganiseerde tour.

Qua budget valt het mee: eten en overnachten zijn goedkoop, zeker als je bij de marktjes eet. De binnenlandse vluchtjes en de tours drijven de kosten wat op, daar zou ik wat extra voor rekenen. De beste reistijd is grofweg maart tot oktober, wat droger dan de rest van het jaar, al is het nooit helemaal droog. Reken sowieso op warmte, hoge luchtvochtigheid en af en toe een flinke bui, dat hoort hier gewoon bij. Voor de route die ik deed zou ik minimaal twee weken uittrekken.

Mijn eerlijke oordeel over Maleisië

Mijn rondreis door Maleisië was er eentje van pure natuur, en daar houd ik van. De vleermuizen en de schaal van Deer Cave in Gunung Mulu, de orang-oetans bij Semenggoh en de gemoedelijke sfeer van Kuching staan in mijn top van Borneo. Het is net even meer moeite dan een doorsnee eilandvakantie, met al die vluchtjes en tours, maar juist daardoor blijft het bijzonder. Als je van jungle, dieren en een paar fijne steden houdt, is Borneo een aanrader. Op naar de volgende.